The waiting game

Wachten is een vast onderdeel van het leven. Wachten op een antwoord van een uitgever is af en toe vreselijk, ook volgens Sebes die het heeft over het afkluiven van nagels. Hij raadt af te bellen, terwijl een psycholoog kan zeggen dat actief iets doen de frustratie vermindert. Dan maar een onderzoek doen naar wachten zelf.

Volgens Dr. Asa Don Brown is wachten het gevolg van een mindset die je kunt veranderen. Je hoeft dus niet lijdzaam geduldig te zijn. Mogelijk is er verkapte angst. Het punt is dat je je leven stopzet als je wacht en dat hoeft niet. Niet mogen dagdromen en negatieve kritiek nemen bezit van ons denken als preoccupatie. In plaats van dagdromen in de rij voor de kassa, maken we ons zorgen. Onbewust verbied ik mezelf te dromen over publicatie en kraak ik mijn boek af, omdat negativiteit eerder de maatschappelijke regel is en zelfs verkoopt.

Gedachten als: Ja, maar de meeste manuscripten worden niet door een reguliere uitgever opgepakt. Ik maak me zorgen dat het einde zwak is, kun je volgens Don Brown beter in je dagboek schrijven en volgens mij ter discussie stellen. Is het einde echt zwak of is het alleen maar een angst? Herlees desnoods je verhaal of maak een notitie om dit te checken op waarheidsgehalte. En wat houdt me tegen om niet te dagdromen over succes? Juist, dat realisme dat ervoor zorgt dat ik met beide voeten op de grond blijf staan, terwijl dagdromen in de rij voor de kassa beslist een fijner tijdverdrijf is dan piekeren. Ik neem me voor om schaamteloos te dromen als ik merk dat ik weer wacht. Wie weet levert het materiaal op voor een volgend verhaal.

Advertisements

Een ander genre proberen

Wat je ook kunt doen als je vastloopt is proberen in een geheel ander genre een verhaal schrijven. Een verhaal met andere regels dan je tot nu toe hebt toegepast. Wat als apen de baas zijn in de stad? Wat als er een verdwijnput is in het dorp? Wat als je de letter a niet gebruiken mag? Schrijf eens een kort verhaal in een ander genre en voel je vrij en los van conventies.

Of zoek juist regels op van andere genres en schrijf een verhaal met veel actie als je meestal weinig actie in je verhalen gebruikt of zet je personage onder tijdsdruk, schrijf een romance, een SF-verhaal of een chicklit. Verdubbel het aantal werkwoorden of het aantal voorwerpen. Doe eens gek.

Een tip van Odile de schrijfcoach

Ik ga ook eigen tips herhalen die ik gaf op de schrijfdag, waarom niet.

Blokkeren is een signaal van een zwakke plek. In plaats van je te laten stoppen kun je twee dingen doen: er omheen schrijven of het aanpakken door er gericht aan te werken. Zoek een cursus die deze plek aanpakt, een schrijfboek of een coach, schrijfvriendin voor mijn part.

Als bij een uitgever werd uitgenodigd, en daarna alsnog wordt afgewezen, ben je er bijna. Geef niet op maar wees juist blij. Je bent al zover gekomen klinkt veel beter dan ‘wat een ramp’. Wees blij en neem volgende stappen. Redacteuren geven als tip samen te werken met de juiste schrijfcoach. Literair voor literaire manuscripten, young adult voor young adult, enzovoort. Het is wat uitzoekwerk om de juiste begeleiding te vinden om de puntjes op de i te zetten en geen garantie dat het daarna alsnog lukt, maar aan jou ligt het zeker niet als je alle stappen neemt. Je kunt ook een auteur benaderen of die een woordje voor je kan doen bij een uitgever.

Schrijf je een waar gebeurd verhaal over je vader en ben je al over de tachtig, schrijf dan zoveel mogelijk op zonder je zorgen te maken of het wel goed geschreven is. Dat komt later wel. Jouw doel is het verhaal doorgeven. Publiceren is een zorg voor daarna. Desnoods laat je je familie jouw verhaal publiceren. Zorg eerst maar dat al dat ruwe materiaal er is. Dat heeft het grootste belang.

 

10 dingen die je niet moet zeggen

In Amerika leg je een manuscript voor aan een literair agent en in Nederland in toenemende mate ook. Uit een artikel van Writer’s relief heb ik 10 dingen vertaald die je niet in de query ‘mag’ schrijven. Ik vraag me af of dit ook zo werkt in Nederland. Wie weet het?

  1. Het einde van het boek – in Nederland heb ik steeds gelezen dat het juist wel verteld moet worden.
  2. De leeftijd wanneer je bent begonnen met schrijven – hier kan ik me wel iets bij voorstellen. Alleen als dit een bijzonder verhaal is vermelden.
  3. Het feit dat je met een freelance redacteur gewerkt hebt – oeps, heb ik dit nu wel of niet vermeld? Dan zal ik moeten uitleggen dat ik bijna alles zelf geschreven heb.
  4. Online quotes van terloopse lezers – in plaats van quotes van niet professionele lezers te delen, kun je beter cijfers geven: 500 vijfsterren recensies op Hebban (wie heeft er in Nederland ooit zoveel?)
  5. Voormalige teleurstellingen – slechte ervaringen in het verleden kun je beter bewaren voor een gesprek, liever zo laat mogelijk.
  6. Teveel info in een biografie – Oeps, ik hoop dat dat mij vergeven wordt.
  7. Thema’s en zorgen – sommige schrijvers kauwen het boek voor aan literair agenten, alsof ze het nodig hebben dat de thema’s nog eens worden aangewezen.
  8. Verontschuldigingen en excuses – ook iets dat kan klinken als een verontschuldiging weglaten.
  9. Loftrompet over je boek – … duh…
  10. Povere vergelijking met andere boeken – vergelijken kan goed zijn maar niet als je de plank misslaat. Weet wat je doet.

1 schrijfdag, maanden inspiratie

Voor wie benieuwd is naar de lezing van Jelte Nieuwenhuis, hij staat integraal online, met meer uitleg wat hij verstaat onder de-automatisering (en nee, het betekent niet stoppen met Scifi). Alleen al door zijn toespraak kreeg ik een paar originele verhaalideeën voor korte verhalen. Wie weet jij ook?

Ik kan ook aanraden op de site van Lidewijde Paris te kijken en je te abonneren op haar nieuwsbrief.

Bij Querido is schrijfstijl het belangrijkste, aldus Josje Kraamer. Nog steeds geeft Querido negen gedichtenbundels per jaar uit. Aan de hand van het uitgeefverhaal van Jente (debutante) kregen we inzicht in het uitgeefproces. Het belang van doorverwezen worden door een auteur, schrijfschool of literair agent werd weer onderstreept. Josje Kraamer investeert veel tijd in een debutant, maar Querido heeft maar weinig ruimte voor debutanten. Er debuteren per jaar maar één of twee. Dit betekent dat je schrijfstijl top moet zijn.

Wat de subtop kan doen, vraag ik me dan af. Sleutelen aan zichzelf door middel van een schrijfvakschool terwijl je op zoek gaat naar je stem en het perfecte verhaal? Leven zodat je een levensecht verhaal hebt te vertellen en tegelijkertijd je schrijfstijl polijsten? Een kleinere uitgever benaderen en netwerken? Mijn conclusie is dat het pad grillig blijft voor de meesten van ons en dat er meerdere kanalen zijn, dat je niet ontkomt aan je laten meten en daar je conclusies uit trekken en stappen uit laten volgen.

Een oudere schrandere dame van over de tachtig beroerde me. Ze kwam naast me zitten en we raakten in gesprek. Ze wil het verhaal van haar vader opschrijven. Daarom was ze op de schrijfdag gekomen. Ik zei haar nergens op te letten en gewoon alles op te  schrijven wat ze nog weet, (voor al die mooie ware verhalen verloren gaan, dacht ik). Daarna kan ze de zinnen nog mooi maken. Want je zou bijna vergeten, als je over de grote uitgevers hoort, en de eisen waar je allemaal aan voldoen moet, dat een levensverhaal betekenis heeft en op zichzelf zelfs in de meest kromme pure vorm waarde heeft. Het is de overlevering van een echt leven. Geldt eigenlijk ook voor je verhalen. Dat er een top is betekent niet dat je verhaal waardeloos is. Natuurlijk heeft wat je schrijft waarde!

Wat is een breinvriendelijke maatschappij?

Denk niet aan alleen denken, het brein is ook de aansturing van ons handelen en het centrum van onze emotie. Hoe kun je je omgeving breinvriendelijk maken is iets wat ik me plotseling afvraag en dat zowel mezelf als wie dit leest kan aanzetten tot het schrijven van een ander soort verhaal.

Dat is wat Jelte Nieuwenhuis deprogrammeren noemde, denk ik. Verbeteringen vinden en verslechteringen tonen kan een motor zijn om te schrijven en je verhalen meer diepgang geven.

Als je een levensverhaal schrijft kun je chronologisch alles vertellen zoals het gebeurd is. Je kunt het ook langs de meetlat van breinvriendelijkheid leggen. Hoe breinvriendelijk was deze anecdote, of juist aantastend? Zo zijn er duizend nieuwe manieren te bedenken om een verhaal te schrijven.

Wat is je schrijfmissie?

Na zo’n schrijfdag en onderdompeling in de mening van redacteuren en auteurs, waarbij de oudere dame van over de tachtig me opviel en een levensverhaal wilde schrijven, ontroerend, en haar op haar missie ‘een verhaal doorgeven’ toets in een gesprek, kan ik het niet laten zelf te reflecteren.

Wat mij vaak frustreert bij het geven van advies is dat iedere schrijver een andere missie en dus een ander grillig pad zal bewandelen om dat boek te publiceren of voor mijn part een mooi verhaal in een handgeschreven boek. Dat verhaal moet er komen en vaak wordt er gedacht aan een uitgever, maar dat is beslist niet de enige weg die er is of de juiste.

Grote uitgevers geven maar weinig debutanten uit. Er zijn, zo weet ik na een tijdlang verhalen te horen van medeschrijvers, van familieverhaal tot roman, vele wegen die je bewandelen kunt. Soms zie ik talent en dan hoop ik dat er wel een uitgever komt, zie ik dat het lukt bij een kleinere onbekendere uitgever.

Wat mij opvalt is dat mensen die een prangende missie hebben met hun boek, of dat is het verhaal van de ouders vertellen of om een bepaald roman te schrijven het volhouden en hun weg wel vinden. Bij de een duurt het langer, ook omdat sommigen inzien dat ze eerst hun schrijven willen ontwikkelen en een schrijfcursus of zelfs vakopleiding gaan volgen, bij de ander gaat het zo snel dat ze de aanbiedingen naast zich neerleggen voor later en dat ze geen tijd hebben om stil te staan bij hoe de schrijftechniek heet die ze toepassen.