Debutantenbal & Esther

image

Tijdens het Debutantenbal van Editio kwam ik ook de sympathieke winnares Esther van der Krol tegen die het meesterlijke scenario schreef dat won. Ze wilde wel op de foto. Haar vriendinnen die voor support meegingen naar de uitreiking waren even blij en uitgelaten als zijzelf. Op Editio kun je haar winnend scenario lezen. Let daarbij op het gebruik van subtekst: dat er iets anders staat dan gezegd wordt. Dit winnende scenario staat ook in het tijdschrift van Editio.

Twee gedichten op expositie

Vanochtend een fijn bericht of een gedicht bij een expositie mag hangen in het Trauma Kunst Centrum, op de Hanze Hoge School in Groningen, 31 maart. Ik heb drie gedichten geleverd, twee zijn er uitgekozen. Helaas kan ik op vrijdag zelf niet komen vanwege andere verplichtingen.

Rimpelingen

Het boek van Jeroen Hendriksen, ‘Rimpelingen’, autobiografisch schrijven voor kankerpatiënten is aangekomen. Ik merk dat ik opleef door het te lezen, ik voel de motivatie, zin om er iets mee te doen. Ik vertrouw erop dat dit zo’n boek is waar ik op enig moment blij mee zal zijn het gelezen te hebben. Het begin bevestigt mijn vermoeden, het beschrijft de waarde van het vertellen van het eigen verhaal voor dodelijk zieke mensen, dus niet alleen voor mensen die kanker hebben. Ook zinvol voor chronisch zieken dus, want het geeft energie om levenslessen te delen en om het leven weer op te pakken. Ik ga het lezen, misschien zelf wat oefeningen doen en dan ga ik er hier over schrijven.

Het is zo’n boek waarvan ik hoop dat veel mensen het gaan lezen en navolgen. Ik hoop ook dat er schrijfvrienden zijn die zin zullen hebben een schrijfgroep te begeleiden of op z’n minst iemand in de eigen omgeving attent te maken op dit boek.

Afzien van een plot

In verhalen van Virginia Woolf, lees ik, staat weinig plot. Werkt dit ook in een kort verhaal, vraag ik me af? Ik heb nogal wat winnende verhalen gezien waarin de plot niet de spanning oplevert, maar de schrijfstijl over kleine handelingen of een dilemma. In plaats van mijn verhaal in bochten te wringen, besluit ik dat ik er vrede mee heb en dit lucht me op. Ik ben nu klaar om het in te sturen, maar laat het nog een keer liggen.

Verhaal herschrijven door freewriten

Op dit moment worstel ik met een verhaal. Het ziet er af uit, het is mooi met oorspronkelijke ideeën, maar het heeft weinig plot erin, wel conflict. Als ik het verhaal voor me zie, remt het me om eraan te werken, ik ben er te zeer aan gehecht. Wat ik nu ga doen is letterlijk afstand nemen. Ik ga op de bank zitten met mijn schrijfboekje en freewriten met als onderwerp mijn verhaal. Mijn ideeën alle kanten op laten waaien zonder me geremd te voelen door wat er al staat. Dit is een andere manier van herschrijven dan de tekst voor je hebben liggen en daarin te veranderen. Dit zal ik later doen als ik eerst de vrijheid neem of afstand te doen van de tekst. Ik hoop dat ik daarmee mijn blokkade ophef.

Geestverruiming

foto 5 - uitgeputte vrouwIn de jaren zestig was het heel gangbaar om je geest te verruimen met drugs. Zover wil ik niet gaan en dat hoeft ook niet, want ik heb de korte verhalen van Gogol, Black Box van Amos Oz en Zwarte schapen van Heinrich Böll. Is er een betere middel om in het brein van een ander te duiken dan een boek of kortverhaal?

Volgens Peter Mendelsund geeft het lezen een verbeelding in het geestesoog van de lezer. Ik heb net drie boeken gelezen over hoe een lezer leest en kan dit aanraden voor korteverhalenschrijvers. Hoe kun je schrijven zonder te weten hoe gelezen wordt? Simpel, je kunt jezelf als maatstaf nemen al vanaf je het eerste verhaal las. Het besef dat je uit letters beelden kunt oproepen, een wereld, gevoelens: bestaat er iets beters om je geest te verruimen?

Hoe verruim je de geest van een ander met een kort verhaal? Gaat dat anders dan bij een boek? Als ik het literair tijdschrift Naakte Lunch aan een onderzoek onderwerp, dan valt me op dat de combinatie van foto’s en afbeeldingen een soort verband – zo je wilt kruisbestuiving – met de verhalen aangaan. De sfeer van het ene vloeit over in het andere en mijn geestesoog voelt zich na de indrukken gevoed. Zoals een banaan mij goed doet, doet lezen en het zien van bepaalde beelden mijn geest goed. In feite is er stofwisseling, maar dan op het niveau van de betekenis.

Een van de dingen die plaatsvindt als ik lees is dat ik synchroniseer met een ander. Zijn denkbeelden toets ik aan de mijne. Ik vergelijk en positioneer mezelf. Een ander is genieten van het verhaal en het vergrote begrip dat ik ontvang. Misschien is het gewoon een patroonherkenning voor gevorderden, zoals het plaatsen van het juiste blokje in de juiste gleuf door een peuter. We weten inmiddels van breinonderzoek dat puzzelneuronen aan het werk zijn als we Shakespeare lezen. En puzzelen is een plezierige breinworkout. Een verhaal dat niet verrassend is, is vermoeiend. De aandacht verslapt. Het is met onze aandacht dat we lezen, naast ons innerlijk gehoor op klank, we maken een representatie van hetgeen we lezen, krijgen er gevoelens bij, associaties, vergelijken het met ideeën over de werkelijkheid, matchen het met eerdere herinneringen, waarderen het, plaatsen het, verbeelden het. We storen ons aan een woord. We leren een andere taal of manier van denken. We worden overspoeld. We lachen. We hebben een gevoel van verbinding of juist afkeer.

In een kort verhaal is het beeld kort maar krachtig. Vaak draait een kort verhaal om een essentie, een destillaat. In een kort verhaal kun je intenser zijn dan je kunt volhouden in een boek. Dat ik probeer te begrijpen, betekent vrijwel altijd dat ik mijn morele uitgangspunten vergelijk met de waarheid van het verhaal. Zoals een nieuw kledingstuk blijdschap geeft, pas ik het nieuwe verhaal in mijn zienswijze in, of het beeld, of de nieuwe smaak van taal.

Opdracht:

Olijven moet je leren lezen, over het lezen van gedichten van Ellen Deckwitz

Wat we zien als we lezen, over beeldvorming wanneer we lezen van Peter Mendelsund

Hoe lees ik?, hoe uitgevers lezen van Lidewijde Paris

Een drempel ervaren

Tijdens het Debutantenbal van Editio sprak Abdelkader Benali met veel passie over de drempel die Nederlanders met een andere achtergrond ervaren als ze willen gaan schrijven, laat staan publiceren. Met deze blog wil ik mijn steentje bijdragen aan het wegnemen van deze drempels.

Reflecteren

Als eerste raad ik aan te reflecteren. Schrijf op wat je precies hindert. Hoe preciezer je weet waar je obstakels liggen, hoe ze eruit zien, hoe gerichter je ze een voor een kunt tackelen, al dan niet met hulp. Omdat je uniek bent, is wat jou hindert ook uniek maar daarnaast gedeelde leed. Want er is zeker iemand anders die ook tegen dezelfde (soort) problemen is aangelopen. Je kunt oplossingen van anderen zoeken, maar het geeft ook voldoening als je je eigen medicijn vindt. Ken je Schrijven Online al? Het is een site waar je antwoord kunt vinden op allerlei vragen, en als je met een andere vraag zit kun je hem zelf stellen. Er zijn zelfs schrijfdokters. Werk je al met proeflezers? Ook het vinden van proeflezers is een terugkomend topic in discussies.

De taal als drempel

Voor de basis van het Nederlands zijn veel cursussen te vinden, voor het verfijnen van de taal is dat lastiger na de schoolgaande leeftijd maar niet onmogelijk. Werken met proeflezers is een manier. Benader een oud-docent Nederlands.

Maak je geen zorgen over taal als je jouw verhaal schrijft en schrijf eerst wat je wilt zeggen. Concentreer je eerst op de inhoud. Alle schrijfproblemen, taal, schrijfstijl, schrijftechniek zijn aan te leren of te verhelpen. Taal is slechts een klein deel van schrijven. Schrijf desnoods in jouw oorspronkelijke taal en laat het vertalen. Er is van alles mogelijk. Dit geldt ook voor een dyslectische schrijver, laat je niet stoppen met schrijven vanwege taal. De frustratie ga je te lijf door daar niet aan te denken en gewoon te schrijven. Vertrouw op jouw probleemoplossend vermogen. Begin met alleen aan het verhaal te denken. Wat wil je zeggen? Daarna komt het hoe en de grote lijn aan de beurt. Dan kun je op klank letten. Nog een versie later haal je dubbele woorden eruit. Op jouw manier hak je alles op in kleine hanteerbare porties. In jouw volgorde. Misschien duurt schrijven zo langer, maar je komt er wel.

Dan zijn er nog redacteurs en oud leraren Nederlands die je kunnen helpen. Laat je niet stoppen als je iets te vertellen hebt en heb geduld.

Geduld en nog eens geduld

Het uitgeven doet ook weer een beroep op geduld. Het duurt maanden voor je een afwijzing krijgt. Ik wacht nu ook. Korte verhalen inzenden voor schrijfwedstrijden is een goede oefening in omgaan met wachten op een uitslag en geduld.  Samen op Facebook of op een schrijfforum wachten is al minder belastend. Veel lezen is niet alleen voor iedere schrijver goed, maar ook als afleiding als je op een reactie wacht.

Op mijn blog zie je nog meer dingen die je kunt doen. Meedoen aan wedstrijden om uit te zoeken wat jouw genre is. Naar schrijfdagen gaan. Praten met een uitgever tijdens een pitch. Workshops volgen. Naar lezingen gaan. Een schrijfgroep beginnen.

Het voordeel van een schrijfgroep of overleg op Facebook via chat is dat je elkaars werk kunt lezen en bekritiseren en dat je elkaar tips kunt geven. Er geldt echt: twee weten meer dan een en het neemt angst weg om gelezen te worden en kritiek te ontvangen.

Laat je niet stoppen!

Als laatste tip, laat niets of niemand jouw schrijfplezier afpakken.