Snel een verhaal schrijven

Gisteren om middernacht was de deadline van de wedstrijd ‘Waar ik van wakker lig’. Ik had de dag ervoor nog geen verhaalidee. Ik besloot met mijn vader die uit Frankrijk over is te brainstormen. Uit de brainstorm kwam het idee dat de hp in een boot wakker lag. Een boot kon symbool staan voor allerlei zaken, bijvoorbeeld voor vrijheid, maar ook voor gevangen zijn want je kunt er niet vanaf, aldus mijn vader. Voor nog meer plotwendingen gingen we nog even door met brainstormen. Uiteindelijk heb ik alle ideeën kunnen gebruiken bij het schrijven, ik heb er alleen nog een draai aan gegeven zodat het verhaal logisch zou zijn. Zo werd de hp niet uit haar slaap gehouden omdat ze zelf een medicijn voor kanker had ontwikkeld maar haar zoon was daarmee bezig. Logisch dat de moeder niet de ins en outs weet en het globaal vertelt. Gistermiddag had ik tweehonderd woorden en vroeg me af hoe ik het verhaal langer maken kon. De ideeën uit de brainstorm kwamen weer naar boven en ik rangschikte ze al schrijvende tot een logisch betoog. De hp piekerde en rangschikte haar gedachten. Zo doe ik het ook als verwikkelingen mij uit de slaap houden. Snel zocht ik nog proeflezers die bereid waren op zo’n korte termijn mij van commentaar te voorzien. Terwijl ik wachtte op de proeflezers registreerde ik mij op Schrijverspunt om te ontdekken dat ik al een account had. Ik zocht op hoe ik het verhaal kon insturen. Snel verwerkte ik het commentaar en zette mijn verhaal online. Op tijd!

Helaas kon ik commentaar waar ik langer over na moet denken niet verwerken. Dat neem ik dan mee bij een volgend verhaal.

Een verhaal laten liggen

Nu door omstandigheden is er geen tijd om lang en diep genoeg in mijn stilstaand verhaal te duiken om het te herschrijven. Het blijft liggen en af en toe op een onbewaakt ogenblik denk ik eraan. Ik mis het schrijven en het lezen. Er is bezoek en de hele dag word ik erdoor in beslag genomen.

In het onbewaakte moment kwam het idee dat ik een zin voor mijn verhaal plaatsen wil. Een beschouwelijke zin dat het verhaal op een bepaalde manier belicht. Zoiets doe ik ook weleens met de titel. Een titel die toevoegt aan het verhaal of een thema benadrukt. Een metafoor, een optiek.

Soms moet ik uitleggen waarom ik een bepaalde titel gekozen heb. Bijvoorbeeld omdat vervoer een belangrijke rol speelt in mijn verhaal, als oorzaak van een drama, als metafoor voor liefde. Ik probeer niet uit te leggen maar zo te schrijven dat het verhaal een puzzel is die de lezer met enig nadenken kan oplossen.

Schrijven met opzet

Ik heb mijn vinger weten te leggen op een schrijfblokkade. In mijn tipartikel ‘de plotziekte’ bij Schrijven Online legde ik uit dat ik moeite kreeg met het verzinnen van een plot voor een verhaal.

Nu ontdekte ik waar precies in het schrijfproces de hobbel lag. Bij het schrijven aan de plot wilde ik meteen ook mooie zinnen maken. Ik heb deze twee zaken uit elkaar gehaald en ben in samenvattende zinnen het plot gaan schrijven. Daarna ben ik pas de mooie zinnen gaan schrijven. Eerst vond ik dat ik beide processen tegelijkertijd moest kunnen. En dat lukte ook wel bij een zeer kort verhaal tot de vijfhonderd woorden. Voor dit iets langere verhaal lukte het niet. Ik wilde namelijk dat het plot klopte en niet dat het verhaal zou stranden.

Nu heb ik een kort deel samenvatting middenin laten staan. De vraag is of ik beter een sprong maak in de tijd en dat deel oversla of het zo laat staan. Het is steeds de vraag wat beter is, samenvatten of show.

De Wonderen van de Heilbot

Ik won een boekenbon en zocht schrijfboeken of literatuur om van te leren. Beide vond ik in De Wonderen van de Heilbot van Oek de Jong . Het boek is zelf literatuur en handelt over schrijven, voornamelijk over het schrijven van Hokwerda’s kind. Ik lees graag boeken over schrijven om raad te vinden en ter inspiratie. Soms lees ik ze liever dan een roman. Ik zie hoe Oek de Jong zijn zinnen construeert, rustig ingaat op filosofische kwesties en Nietzsche bespreekt in relatie tot zijn vader. Dit afgewisseld met inkijkjes in het leven van Oek en Jeanne en o.a. Amsterdamse taferelen. Zijn argumenten om te beslissen voor de dakloze krant te schrijven. Een goed idee. Ik lees het boek tussen het huishouden door en als ik niet hoef te koken. Even voor  het boodschappen doen. Het beïnvloedt mijn schrijven vooral door me te sterken in beschouwen, opmerken en observeren, en door stromingen toe te laten als inspiratie.

Een nieuw verhaal schrijven

Voor het schrijven kan beginnen loop ik rond en denk na. Ik heb een thema, ‘kleur bekennen’, voor een wedstrijd en scenario’s ga ik af in mijn hoofd. Voornamelijk situaties en personages passeren de revue voor mijn geestesoog. Mijn hoofdpersoon begint een monoloog af te steken. Ik probeer niet afgeleid te worden door mijn familieleden die tegen me praten omdat ik in huis rondloop en een beetje opruim. Ik vraag aan mijn man waaraan hij denkt bij het thema. Hij blijkt een heel ander idee te hebben dan ik. Ik merk dat ik terug wil naar mijn oorspronkelijk idee. Als ik later naar bed ga, begin ik vanuit mijn eigen gevoelens opeens een monoloog af te steken in bed. Een heel ander verhaal. Ik ben ineens de hoofdpersoon. Dit moet ik onthouden. Helaas als ik het de volgende morgen probeer te typen klinkt het niet zo goed geformuleerd als toen ik bijna in slaap viel. Daar zou ik me geen zorgen over moeten maken, maar ik heb het gevoel dat ik iets verloren heb…

Scheltema aan de Dam

Terug van de workshop georganiseerd door Scheltema, Editio en de Gids in Amsterdam. Iedereen zat geboeid twee uur lang te luisteren naar Adriaan van Dis die breeduit vertelde over schrijven en publiceren. Hij benadrukte dat als je iets van een schrijver wilt kopiëren, dat het wel de discipline en werkhouding is. Hij had een mooie vergelijking met een kip ten aanzien van verhalen. In de kip rijpt er een reeks eieren tegelijk, waarbij het laatste eruit komt terwijl de andere in de wachtrij staan. Zo zou het ook zo zijn dat verhalen in de pijpleiding zitten en broeden terwijl je met een boek bezig bent.

Geïnspireerd en met een gesigneerd boek, met Daphne,​ bestudeerden we literaire tijdschriften, want Adriaan van Dis verzekerde ons dat die gelezen worden door redacteuren. Hij zei dat mensen boven de veertig een abonnement op een blad zouden moeten nemen, omdat de bladen het moeilijk hebben en je maakt daarmee de wereld beter. Ik stond net te twijfelen of ik me niet meer moest richten op publiceren in tijdschriften. Ik zag niet veel fictie in de Gids, maar wel in de Revisor.
Na plezierig napraten ook na het ontbijt nam ik de trein en las het eigenlijke werk, ‘Ik kom terug’ van Adriaan van Dis.
Het nieuwe Scheltema is een plezierige plek om rond te struinen. Intiemer maar toch ruim, verborgen achter een doorgang aan de Dam.

Enthousiasme van proeflezers

Nadat ik met plezier de tweede prijs gewonnen heb en op het podium stond gaan mijn gedachten naar mijn proeflezers.

De eerste lezers zijn de proeflezers. Iedere opmerking heeft betekenis uit de mond van de proeflezers. Als ze mijn verhaal drie keer moeten lezen om het te begrijpen moet er iets veranderen aan het verhaal. Wellicht is het eerder introduceren van de alwetende verteller een verbetering. Een al te complexe verhaalstructuur knapt op met eenvoudige ingrepen op de juiste plaats. Het hoeft ook niet te simpel. Het is schipperen tussen voorspelbaarheid en verrassing. Een enkel moeilijk woord vind ik kunnen, het geeft mijn verhaal een extraatje zoals een kruid op een dis. Te veel bijzondere woorden leidt af van de inhoud. Variatie strijdt met leesbaarheid, stelligheid met mildheid, en zo zijn er nog meer tegenstellingen te onderscheiden. Als proeflezers meer gaan discussiëren over het wat dan over het hoe, ben ik aangekomen waar ik wil zijn.

Mijn proeflezers stonden afgelopen weekend niet letterlijk op het podium, maar figuurlijk wel. Ik ben blij met hun verbeteringen, enthousiasme en tegenwerpingen. Maar boven alles staat het plezier van met elkaar het verhaal delen, over en weer mailen en babbelen. De lol van met elkaar omgaan is beslist belangrijk. Een goede taakgerichtheid en een goede sfeer gaan best wel samen.