Levende filosofie

Bij de vertelclub kregen we de opdracht een knuffel uit te zoeken en te kiezen tussen een eenzijdig dialoog of een tweezijdige. Ik kreeg het idee om een filosofisch inzicht uit het boek Denken van Hannah Arendt als uitgangspunt te nemen voor een eenzijdig dialoog met het hondje. Hij kreeg de naam Senator Crux en ik stelde de vraag of hij weet wat de val van Rome heeft veroorzaakt. We wisten het allebei niet meer wat een grappig verhaal opleverde.

We mochten nog een keer maar ditmaal tweezijdig en nu kreeg ik weerwoord van Senator Crux. Ik zei dat het laten vallen van de bewondering de oorzaak was en Senator Crux vroeg me of ik dan wel de ander kan bewonderen. ik was er niet op bedacht dat ik weerwoord kreeg en liep even vast, wat leidde tot een conflict en me afvragen of het niet verkeerd was van de Oude Grieken om alleen elkaar te bewonderen en niet vreemde volken. De vraag lag er. Het antwoord was aan het publiek, om zelf te onderzoeken.

Wat ik heb geleerd is dat een dialoog met behulp van een pop een goede manier kan zijn om een filosofisch idee te onderzoeken maar dat ik door later meer nadenken er een sterker verhaal van kan maken. Het levert materiaal op om verder uit te werken, bijvoorbeeld tot een monoloog.

Beginnen aan herschrijven

Nanowrimo is over en er ligt vers materiaal. Meestal wacht ik met herschrijven door dat een paar weken te laten liggen. Ik ga beginnen met over het verhaal schrijven, herlezen van het hele verhaal wat ik voor Nanowrimo heb geschreven en daarna kijken hoe ik het nieuwe materiaal erin kan passen. Van de reeks monologen ga ik kijken wat ik eruit kan halen, eventueel weer een reeks schrijven uit de meest zinnige gedachten die er staan, tot er iets staat waar ik blij van word. Iets dat me raakt. Zinnige gedachten zijn soms juist blatante denkfouten. Het is soms in je hemd staan. Als het maar het denken prikkelt, het begrip vergroot, inzichten levert.

Wordwars en monologen

Bij Nanowrimo heb je een fenomeen dat wordwars heet en dat bestaat uit binnen 15 minuten bijvoorbeeld (je kunt dat zelf instellen) zoveel mogelijk woorden schrijft. Dit vind ik heel handig voor het schrijven van monologen waarbij je niet achterom kijkt maar gewoon doorschrijft net zoals je zou doen in een gesprek. De eerste die ik vandaag schreef was voorspelbaar en verstandig en daarna ging ik steeds meer durven zeggen. Dat wat je personage niet durft te zeggen maar wel voelt en denkt. Daardoor wordt een monoloog meer sprekend en persoonlijk. Niet alles wat ik schrijf is bruikbaar want wanneer je zo schrijft komen er veel gemeenplaatsen naar boven. Bij het herschrijven kun je die vervangen door beelden of door metaforen. Je kunt ook rijkelijk schrappen. In ieder geval word je handiger in het schrijven van monologen door er zo’n zes achter elkaar te schrijven. Voor de afwisseling kun je ook van personage wisselen.

45000 woorden

Het einde van Nanowrimo 2019 komt in zicht. Ik heb ruim 45000 woorden geschreven en de laatste 5 k zullen ook wel lukken. Niet zoals ik me had voorgesteld, werken aan mijn manuscript. In plaats daarvan schreef ik van me af en dacht ik dieper na over wat er met ons, met ons dorp, met antisemitisme gebeurde. Ik kon me zo voorstellen dat Anne Frank en Etty Hillesum naar de pen grepen om de gebeurtenissen te duiden al was het bij ons een verdunde herhaling van zetten. Ik heb niet de bedoeling dit manuscript te publiceren maar de gedachten vinden hun weg wel op social media of in gesprekken. Misschien vind ik een vorm die publicabel is en komen ze daarin terecht, zoals in een voorwoord of een essay. Ik zie wel welke kans op mijn pad komt.

Te lieve narratief

Opeens dacht ik na hoe je narratief te lief kan zijn in een verhaal een daardoor een bijzondere vorm van onbetrouwbare verteller. Ik weet nog niet of dat kan werken in een verhaal, een te lieve verteller en hoe dat uitpakt en of ik dat zou kunnen schrijven.

Waarom ik schrijf

Sybren Polet schetst in zijn boek over creativiteit en wel erg somber beeld van de schrijver, die vol leed en complexen vlucht in zijn schrijven. Helaas kan ik beamen dat schrijven inderdaad voor me een manier is om niet alleen met het verdriet in mijn leven bezig te zijn. Ik wil privé en schrijven scheiden, maar soms zijn dingen zo erg dat die scheiding even wegvalt. Een ontploffing van een keukenraam is daar één van.

Volgens Sybren helpt schrijven niet om je existentiële vraagstukken op te lossen, om het gevoel kwijt te raken. Mijn ervaring is dat het wel degelijk werkt – en dat catharsis wel degelijk helpt. Het neemt pijn niet weg, dat niet. Maar schrijven is zingevend en motiveert om te leven en om naar de realiteit te kijken zoals je niet kunt als je je gevoelens en gedachten laat bevriezen en er geen beweging meer in hebt. Dat bewegen van je gevoel en denken, ik denk dat dat de kern is van vrijheid. Dat je je onvrij voelt wanneer je vast komt te zitten, verstrikt raakt in je denken.